اطلاعات عمومی

 درصد شیوع حساسیت فصلی بین خانم‌ها و آقایان هم تقریبا برابر است بنابراین می‌توان گفت سن و جنس در ابتلا به حساسیت فصلی نقشی ندارند...

 نکته مهم این است که افراد می‌توانند با دور‌کردن عوامل حساسیت‌زا از پیرامون خود یا مدیریت‌ عوامل بیرونی، شانس ابتلا یا تشدید حساسیت را در خود کاهش دهند. به همین ‌دلیل در این بخش به 6 نکته مهم از نکته‌هایی که رعایت آنها می‌تواند باعث تخفیف علایم حساسیت فصلی شود، اشاره می‌کنیم:

 علایم این حساسیت که معمولا با خارش، عطسه، سرفه، آبریزش بینی، قرمز‌شدن چشم‌ها و گاهی ایجاد اشک همراه است، می‌تواند در ساعت‌هایی از روز شدیدتر یا خفیف‌تر شود....

 ژنتیک از موثرترین عوامل در ابتلا به حساسیت است. به عبارت ساده‌تر، اگر یکی از والدین به هر نوعی از آلرژی مبتلا باشد، ابتلای 1 فرزند از 3 فرزندش به این بیماری دور از انتظار نخواهد بود. در صورتی که هر دو والد به حساسیت مبتلا باشند، امکان ابتلای 7 فرزند از 10 فرزند آنها به این مشکل وجود دارد.

از طرف دیگر، مصرف برخی از موادغذایی هم می‌تواند در بهتر یا بدتر‌شدن وضعیت حساسیت فصلی افراد نقش بسزایی داشته‌باشد. حالا که دیگر پا به بهار گذاشته‌ایم و ممکن است این مشکل، مشکل خیلی از خواننده‌های عزیزمان باشد، به سراغ دكتر محمدرضا وفا، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران رفته‌ایم تا با موادغذایی مختلفی که می‌توانند علایم حساسیت بهاری را بهتر یا تشدید کنند، بیشتر آشنا شویم.

سلامت: چطور می‌توان از حساسیت فصلی درامان ماند؟

مهم‌ترین راه برای درمان یا کنترل حساسیت‌های فصلی، از بین‌بردن عامل ایجادکننده حساسیت است. اگر واکنش‌های آلرژیک و ایمونولوژیک بیش از حد طبیعی، خفیف یا حتی متوسط باشند ممکن است برای درمان آن به استفاده از داروهای مختلف نیاز نباشد. یعنی متخصص برای سرکوب‌ سیستم ایمنی برای مدتی کوتاه و از بین‌بردن عوارض حساسیت، دارو تجویز می‌کند.

سلامت: به نظر شما فردی که به حساسیت شدیدی مبتلاست، باید برای معاینه و تجویز دارو به متخصص تغذیه هم مراجعه كند؟

نه، معمولا متخصصان آسم و آلرژی می‌توانند با انجام تست‌های خاصی این مشکل را تشخیص دهند و آن را درمان كنند. اگر تشخیص دهند مشکل به دلیل حساسیت به خوراکی خاصی به وجود آمده است، آن خوراکی را از برنامه‌غذایی فرد حذف می‌کنند. اگر هم تشخیص دهند واکنش‌های آلرژن به دلیل قرارگرفتن در شرایط یا محیط‌های به خصوصی بروز كرده است، توصیه می‌کنند فرد از قرار گرفتن در چنین شرایط یا محیط‌هایی دوری کند تا علایم بیماری او هرچه سریع‌تر تخفیف یابد. به‌طور کلی، شناسایی و حذف ماده آلرژن (چه خوراکی و چه غیرخوراکی) از اساسی‌ترین راه‌های کنترل و درمان حساسیت فصلی محسوب می‌شود.

سلامت: برخی افراد برای درمان حساسیت‌های فصلی خود مکمل‌های غذایی مختلفی مصرف می‌کنند. این كار موثر است؟

به هیچ ‌وجه، مصرف مکمل‌های غذایی مختلف از جمله مکمل آهن، روی، کلسیم یا ... نمی‌تواند باعث درمان یا حتی کنترل کامل آلرژی‌های فصلی شود. البته ممکن است برخی از موادغذایی بتوانند در تشدید یا تخفیف علایم حساسیت موثر باشند اما هیچ‌کدام از خوراكی‌ها و عناصر نمی‌توانند كاملا باعث از بین رفتن این بیماری شوند. از طرف دیگر ما نمی‌توانیم خوراکی خاصی را معرفی کنیم و بگوییم که همه افراد مبتلا به حساسیت می‌توانند با حذف آن، بیماری خود را سرکوب کنند چون ممکن است نوع حساسیت به موادغذایی از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

سلامت: مصرف کدام یک از خوراکی‌ها باعث تشدید علایم حساسیت فصلی می‌شود؟

خوراکی‌های محرک؛ یعنی فردی که به حساسیت فصلی مبتلاست یا سابقه ابتلا به آن را دارد، باید تا می‌تواند دور ادویه‌ها، غذاهای تند، بودار، خوراکی‌های فرآوری‌شده (مانند سوسیس، کالباس و...) و غذاهای سرخ‌کردنی را خط بکشد. البته به یاد داشته باشید که این غذاها اصلا نمی‌توانند عامل اولیه ابتلا به حساسیت فصلی باشند و مصرف آنها ممکن است فقط شرایط فرد مبتلا به حساسیت را بدتر و علایم حساسیتش را شدیدتر کند.

سلامت: آیا مصرف خوراکی‌های خاصی هم برای فروکش‌کردن علایم حساسیت فصلی توصیه می‌شود؟

بله. بین خوراکی‌های مختلف، مصرف میوه‌ها و سبزی‌های تازه و آب می‌تواند کمی عوارض حساسیت فصلی را كاهش دهد.

سلامت: آیا درست است که برخی از میوه‌ها یا صیفی‌ها از موادغذایی آلرژن محسوب می‌شوند؟

بله، ممکن‌است مصرف برخی میوه‌ها مانند کیوی یا برخی از صیفی‌ها مانند بادمجان یا گوجه‌فرنگی باعث تشدید واکنش‌های آلرژیک شود. البته این موضوع به حساسیت‌های فردی هم مربوط است. یعنی گاهی برخی مبتلایان به حساسیت فصلی اصلا به میوه یا صیفی‌هایی که نام بردیم، حساسیت نداشته باشند یا برخی مبتلایان به میوه‌های بیشتری واکنش نشان دهند.

سلامت: اگر فردی برای اولین‌بار به حساسیت فصلی مبتلا شود، باید از کجا متوجه شود که به کدام یک از خوراکی‌ها حساسیت بیشتری دارد؟

آزمون‌های حذف موادغذایی از ساده‌ترین راه‌های کنترل و درمان حساسیت فصلی در افرادی است که برای اولین‌بار به این بیماری مبتلا شده‌اند. یعنی این افراد باید هر روز یکی از خوراکی‌های فصلی موجود در برنامه‌غذایی‌شان را حذف کنند تا به نتیجه موردنظر که همان شناسایی خوراکی آلرژن است، دست پیدا کنند.

سلامت: برخی افراد ادعا می‌کنند مصرف غذاهای دریایی هم می‌تواند در آنها ایجاد آلرژی کند. آیا این ادعای درستی است؟

 شاید تصور می‌شود که هورمون زنانه موجود در این قرص‌ها به سلامت و زیبایی پوست کمک و آن را تقویت می‌کند اما نقش قرص‌های ضدبارداری‌ در سلامت پوست، کاملا یک شمشیر دولبه است و اثر آن به طبیعت هر فرد بستگی دارد.

پوست برخی بانوان که از مشکلات هورمونی رنج می‌برند و به خاطر آن دچار جوش‌های پوستی هستند، ممکن ‌است با مصرف قرص‌های ضدبارداری که حاوی هورمون هستند، بهبود یابد و جوش‌های صورتشان از بین برود یا کمتر شود. ولی قرص‌های ضدبارداری برای تمام خانم‌ها چنین آثار مثبتی را در پی ندارند و حتی اگر از نظر هورمونی مشکلی نداشته و پوستی سالم و شفاف داشته باشند، ممکن است در اثر مصرف چنین قرص‌هایی، دچار آکنه و جوش‌های پوستی شوند.

علاوه بر این، اگر خانمی مستعد لک‌های بارداری باشد، ممکن است با مصرف این قرص‌ها دچار این لک‌ها در نقاط مختلف پوستش شود. علت آن هم وجود مقادیر زیاد استروژن در بدن است. شما می‌توانید با محافظت پوستتان در برابر اشعه آفتاب، احتمال بروز این لک‌‌ها را کاهش دهید.

در هر حال اگر چنین لکه‌هایی روی صورت شما پیدا شد، با پزشکتان تماس بگیرید. شاید پزشک صلاح بداند به جای قرص‌های حاوی استروژن، قرص‌های حاوی پروژسترون یا از روش دیگری برای جلوگیری از بارداری استفاده کنید. معمولا تداوم مصرف استروژن از طریق این قرص‌ها، باعث تیره‌تر شدن این لکه‌ها یا وسعت گرفتن ضایعات پوستی خواهدشد.

فراموش نکنید در دوران بارداری تیره‌شدن قسمت‌هایی از پوست صورت خانم‌ها مثل پیشانی، برجستگی گونه، لب فوقانی و چانه دیده می‌شود ولی اگر در اثر مصرف قرص‌های ضدبارداری دچار این لک‌ها شدید، بهتر است حتما از کرم‌های ضدآفتاب استفاده کنید تا از تیرگی و وسعت این لک‌ها پیشگیری شود.

یکی دیگر از باورهای عجیب و غریب بانوان این است که قرص‌های ضدبارداری موها را پرپشت می‌کنند! برخی خانم‌ها قرص‌های ضدبارداری را به‌صورت پودر درمی‌آورند و از آن محلولی می‌سازند و روی پوست سرشان می‌گذارند تا به رویش موهای کم‌پشت شده‌شان، کمک شود، اما این یک باور غلط است و این کار باعث رشد مجدد موها نخواهد شد. بهتر است خانم‌ها آثار دقیق قرص‌های ضدبارداری و خواص آنها را از پزشک خود بپرسند و از استفاده‌های بی‌دلیل از این قرص‌ها خودداری کنند.

چه طور بفهمیم که کدامیک از این روغن ها برای سلامتی خوب و بالعکس کدامیک مضر است؟ برای کشف یا فعال کردن دانسته های تان، این تست را انجام دهید.

انتخاب این روغن توصیه می‌شود:
مصرف متعادل امگا 3 و امگا 6.
مصرف امگا 3 بیشتر از امگا 6.
آنچه اهمیت دارد، تعادل در بین روغن ها نیست، بلکه تعادل در سیستم بدنی است. برای اینکه امگا 3 به خوبی استفاده شود، نسبت امگا 3 به امگا 6 باید حدود 1 به 3 باشد. امروزه با توجه به صنعت تغذیه می‌بینیم که این نسبت به، 1 به 15 تا 1 به 30 و حتی 1 به 40 رسیده است. بنابراین باید روغن هایی را که غنی از امگا 3 هستند مانند روغن کلزا یا روغن های خنثی تر مانند روغن زیتون (روغن زیتون حاوی امگا 3 نیست اما این حسن را دارد که فاقد امگا 6 است!)  را در الویت قرار داد.

بین این دو روغن، کدام یک برای سلامتی بهتر است؟
روغن هستۀ انگور.
روغن کلزا.
روغن هستۀ انگور حاوی امگا 6 بسیار زیادی است (نسبت امگا 6 به امگا 3 آن، تقریباً 70 به 1 است). روغن های آفتابگردان، نخل، ذرت و بادام زمینی هم همین طور هستند. برای سلامتی، باید از مصرف آنها خودداری شود. در عوض، روغن کلزا از امگا 3 غنی تر است. بنابراین باید روغن کلزا را در الویت قرار داد.

خصوصیت روغن زیتون چیست؟
سرشار از امگا 3 است.
خنثی است.
روغن زیتون به عنوان یک روغن خنثی در نظر گرفته می‌شود زیرا حاوی اسیدهای چرب غیراشباع تک حلقه ای است. به یاد داریم که سه نوع اسید چرب وجود دارد: اسیدهای چرب اشباع (مضر برای سلامتی)، اسیدهای چرب غیراشباع تک حلقه ای (خنثی در برابر سلامتی) و اسیدهای چرب غیر اشباع چند حلقه ای (که از بین آنها امگا 3 برای سلامتی مفید است).

ترکیب کردن این روغن ها توصیه می‌شود:
روغن زیتون و روغن کلزا.
روغن آفتابگردان و روغن گردو.
زیتون به اضافۀ کلزا، ترکیب بسیار مناسبی برای سلامتی، آشپزی و خوش طعم سازی است. با ترکیب آنها، روغن زیتون طعم بیشتری به روغن کلزا می‌دهد و بالعکس، طعم بسیار مشخص روغن زیتون که ممکن است بعضی از افراد از آن خوش شان نیاید، با روغن کلزا کم می‌شود.

روغن های گیاهی .... هستند:
خوب برای سلامتی.
خوب یا بد بنابر اصل شان.
ساختار تشکیل دهندۀ یک روغن بستگی به ریشۀ گیاهی آن دارد. برای مثل روغن نخل که به مقدار زیاد در صنایع کشاورزی-تغذیه ای استفاده می‌شود، سرشار از امگا 6 است، بنابراین باید از مصرف آن اجتناب کرد. بالعکس، روغنی با منشأ کلزا غنی تر از امگا 3 است و بنابراین باید در الویت قرار گیرد.

دو روغنی که آشپزی با آنها ممنوع است، کدامند؟
روغن آفتابگردان و روغن بادام زمینی.
روغن زیتون و روغن کلزا.
روغن های آفتابگردان و بادام زمینی بسیار غنی از امگا 6 هستند. بنابراین بهتر است تا جایی که امکان دارد این روغن را از آشپزی مان خارج کنیم و روغن زیتون و/یا روغن کلزا را جانشین این دو روغن نماییم.

بین این دو روغن، کدام یک را باید برای آشپزی انتخاب کرد؟
روغن زیتون.
روغن آفتابگردان.
روغن زیتون در برابر گرما مقاومت خوبی از خود نشان می‌دهد (200 درجه سانتیگراد).
خوب است بدانید که روغن کلزا کمتر از روغن زیتون در برابر گرما مقاومت می‌کند (140 تا 150 درجه سانتیگراد). اما زمانی که این روغن با روغن زیتون مخلوط شود، مقاومتش افزایش می‌یابد!

روغن نخل سرشار از .... است:
اسیدهای چرب اشباع.
اسیدهای چرب غیراشباع تک حلقه ای.
روغن نخل، روغن ارزانی است و به مقدار زیاد در صنایع کشاورزی- تغذیه ای استفاده می‌شود. در حالی که سرشار از اسیدها چرب اشباع است، اسیدهای چربی که ما به مقدار زیاد از آنها استفاده می‌کنیم و برای سلامتی مان مضر اند!

چه چیزی دندان هایم را زرد می‌کند؟ و چه طور می‌توان دندان ها را کاملاً سفید نگه داشت؟

عادات غذایی نادرست دندان ها را زرد می‌کنند
متهم شمارۀ یک زرد شدن دندان ها، قطعاً سیگار است. در واقع، نیکوتین موجود در سیگارها که استنشاق می‌شود، زرد رنگ است و با گذشت زمان به سطح دندان ها منتقل می‌گردد.
برخی خوراکی ها نیز به خوبی به عنوان زرد کنندۀ دندان شناخته شده اند.
اغلب قهوه و چای را به عنوان زرد کننده نام می‌برند، اما فقط این دو، عامل زرد شدن نیستند. مصرف مرتب خوراکی های پررنگ (شراب قرمز، میوه های قرمز و برخی نوشیدنی ها) می‌تواند همین نتیجه را در پی داشته باشد.
از سوی دیگر، خوردن بسیار زیاد خوراکی های ترش (خصوصاً مرکبات و سوداها)، مینای دندان را فرسوده می‌کند. و این در حالی است که مینا، به دندان سفیدی می‌‌دهد، عاج دندان که پوشیده شده است، پررنگ تر است. یک مینای نازک دندان ها را زرد یا متمایل به زرد می‌کند.

 داروهایی که رنگ دندان را تغییر می‌دهند
داروها عامل چندان متداولی برای زرد شدن دندان ها نیستند اما باید دانست که برخی آنتی بیوتیک ها می‌توانند بر رنگی شدن دندان ها اثر بگذارند.
به خانم های باردار توصیه می‌شود که از مصرف آنتی بیوتیک های خانوادۀ تتراسایکلین خودداری کنند، این توصیه  برای بچه ها تا زمانی که هنوز دندان های دائمی شان شکل نگرفته است (حدود هشت سال)، نیز معتبر است.
یک آنتی بیوتیک که دیگر که خیلی زیاد مصرف می‌شود، آموکسی سیلین است، که این دارو هم می‌تواند دندان ها را زرد کند. اغلب این رنگی شدن، با گذشت زمان و مسواک زدن رفع می‌شود، اما برخی افراد ملاحظه می‌کنند که دندان شان به رنگ سابق برنگشته است.
این احتمالات برای تمام بیماران وجود ندارد. از سوی دیگر این افراد باید نسبت به بیماری که باید توسط آنتی بیوتیک درمان شود هم حساس باشند! در این باره حتماً با پزشک تان مشورت کنید.

چگونه می‌توان مانع زرد شدن دندان ها شد؟
در ابتدا باید تصریح کنیم که این کار همیشه ممکن نیست. رنگ دندان های ما، مانند رنگ مو و رنگ پوست مان از طریق ژنتیک تعیین می‌شود. با این حال، کنار گذاشتن عاداتی که در بالا ذکر شد، به شما این امکان را می‌دهد که تا بیشترین حد ممکن، سفیدی طبیعی دندان های تان را حفظ کنید.
رعایت بهداشت دهان و دندان نیز می‌تواند مؤثر باشد. پلاک دندانی نیز زرد رنگ است. دو بار مسواک زدن در روز و جرم گیری دندان ها توسط دندانپزشک، دندان های شما را سفیدتر می‌کند.